De Duitse biochemicus deed zijn uitspraak bij de uitreiking van de GevelTotaal-prijzen in het Rotterdamse Ahoy-complex. Samen met zijn Amerikaanse collega William McDonough is Braungart de grondlegger van de cradle-to-cradle filosofie. Die stelt dat producten, ook gebouwen, zo moeten worden ontworpen dat de bestanddelen na afloop volledig kunnen worden hergebruikt. Niet in een laagwaardiger vorm zoals nu vaak gebeurt, maar op zijn minst in een gelijkwaardige of hoogwaardiger toepassing. Recyclen is niet voldoende; upcyclen luidt het parool.
Ook de levensduur van gebouwen is eindig, wreef Braungart zijn gehoor van 150 architecten nog maar eens in. “Dus houd in je ontwerp rekening met wat er na afloop met de vrijkomende bouwmaterialen kan gebeuren. Zorg ervoor dat ze ofwel composteerbaar zijn en tot voedingsstof voor organismen kunnen dienen, ofwel volledig in de technische kringloop worden opgenomen.”
Hij gaf ook een paar voorbeelden van materialen die daarin tekortschieten. Bij steenwol vormt het bindmiddel een probleem dat maakt dat je er na sloop van het gebouw niet weer steenwol of een ander hoogwaardig bouwmateriaal van kunt maken. Het gemiddelde betonmengsel bevat wel 200 additieven waarvan tweederde geen rekening houdt met een leven na het beton en het milieu ernstig verontreinigt. Architecten hebben grote invloed op de materiaalkeuze en zouden volgens Braungart hun nek moeten uitsteken om de materiaalkringlopen te sluiten.
Initiatiefgroep
Er gebeurt al heel veel in Nederland, maar volgens Braungart nog niet genoeg. Hij zou graag een initiatiefgroep van architecten starten om het gedachtegoed breder te verspreiden. “Jullie zijn heel bepalend in de materiaalstromen. Vraag toeleveranciers het hemd van het lijf, over wat er met hun producten mogelijk is na gebruik. En zoek alternatieven zodra ze geen bevredigend antwoord geven.”
De Delftse hoogleraar installatietechniek Peter Luscuere plaatste een kanttekening bij het vurige pleidooi van Braungart. Luscuere trad op als moderator tijdens de avond die was georganiseerd door vakblad de Architect. Hij vindt dat Braungart en McDonough te weinig aandacht hebben voor de energieproblematiek en wees op het nut van brandstofcellen en warmte-koudeopslag gekoppeld aan warmtepompen. Hij liet ook een plaatje zien van een algencentrale die binnenkort wordt geopend die niet alleen CO2vastlegt, maar ook zuurstof oplevert en biobrandstof. Braungart moest Luscuere deels gelijk geven. In een vervolg op het eerste boek waaraan hij werkt, zal veel meer aandacht zijn voor energieoplossingen binnen de gebouwde omgeving. CO2de lucht in blazen is trouwens zonde, gaf hij zijn gehoor nog mee als uitsmijter. “Koolstof is een veel te schaarse stof op aarde om er zo kwistig mee om te springen.”
