Wethouder Adri Duivesteijn had net een oogoperatie ondergaan toen hij thuis op de bank een VPRO-documentaire zag over cradle-to-cradle, het idee dat alles wat we produceren steeds hergebruikt zou moeten worden. Van wieg tot wieg, in de natuur gebeurt dat ook.
Hij besloot direct contact te leggen met de Amerikaanse architect William McDonough, een van de twee vaders van het concept. ‘Ik vond het zo mooi, omdat het optimistisch en offensief is’, zegt Duivesteijn. ‘Het denken over duurzaamheid is meestal defensief.’
Het recyclen van afval mag bekend zijn, meestal gaat het om downcyclen, stelt McDonough. Een reflectorpaaltje langs de weg, gemaakt van oude petflesssen en autobanden, belandt later alsnog op de vuilnisbelt en vervuilt de omgeving. Je kunt ook een houten paaltje neerzetten. Waar het nu vaak draait om zuiniger en minder verontreinigend, minder slecht kortom, zou alles van meet af aan goed moeten zijn.
De uitzending van Tegenlicht, anderhalf jaar geleden, maakte veel los in Nederland. Behalve Almere benaderden ook de provincie Limburg en vele bedrijven McDonough. Hij gaf samen met de Duitse chemicus Michael Braungart workshops en lezingen. Hun boek Cradle tot Cradle werd reeds wereldwijd geprezen, maar volgens milieuminister Jacqueline Cramer schoot de filosofie hier zo snel wortel, dat Nederland wel eens het eerste ‘cradle-to-cradle-land’ van de wereld zou kunnen worden.
Na intensieve samenwerking met McDonough presenteerde Duivesteijn gisteren de Almere Principles, een beginselverklaring waaraan de verdere uitbreiding van de stad moet voldoen. Almere moet diversiteit koesteren, stad en natuur verbinden en gezonde systemen ontwerpen. Abstract? Iets concreter dan: op de daken van huizen kunnen zonnecollectoren verschijnen, zodat wonen energie oplevert in plaats van kost. Bedrijfspanden moeten zo gebouwd worden dat ze makkelijk zijn om te vormen tot woningen. Of andersom.
Het zijn twee voorbeelden die in de Almere Principles niet voorkomen, laat staan dat er aantallen of kosten worden genoemd. De Almere Principles moet je zien als een richtsnoer, een uitnodiging tot discussie, stelt McDonough.
Dat klinkt nogal vrijblijvend. ‘Maar zo zijn we bij Ford ook begonnen’, aldus McDonoughs projectleider Diane Dale, die zes keer vanuit de VS naar Almere kwam om de zeven abstracte beginselen vorm te geven. Nu is het terrein van een grote autofabriek in Michigan omgevormd tot een groen paradijsje, waar vogels broeden op het dak van de fabriek.
McDonough begeleidt wereldwijd meerdere steden bij het duurzamer maken van hun gebieden. Wat Almere uniek maakt, is de enorme groeispurt die het de komende decennia zal maken. In 2030 moet de stad, met nu 190.000 inwoners, ongeveer twee keer zo groot zijn. ‘Niet iedereen realiseert zich dat het dan de vijfde stad van Nederland is’, aldus minister Cramer.
‘We kunnen hier heel cynisch over doen, omdat het allemaal heel algemeen klinkt en alle steden divers en groen willen zijn’, zegt VVD-raadslid Willem Gasman. ‘We kunnen ons ook door de Principles laten inspireren. Laten we het laatste kiezen.’
Bob Fonhof, fractievoorzitter van de lokale Almere Partij: ‘Ik beschouw het vooral als een protest tegen het platvloerse bouwen in Almere tot dusver. Deze Principles kosten een hoop geld, maar als de uitwerking goed is, is het dat waard.’
